Energie opwekken met zonnepanelen – een introductie tot het grote beeld

Het is de laatste jaren een begeerd onderwerp, de zonnepanelen!

Zowel België als Nederland tellen vele daken vol met de glazen energiefabriekjes. België heeft een capaciteit van meer dan 3 GWpiek, dat zijn 3 000 000 000 watts, genoeg om 75 miljoen typische gloeilampen te laten branden. Nederland heeft 1,2 GWpiek op de daken liggen. Dit is de situatie eind 2014 en naar verwachting zal het aantal enkel toenemen in de komende jaren. Nu voor de gemiddelde mens betekenen deze cijfers weinig, en voor wie zijn lessen fysica nog herinnert komt de eenheid watt misschien wel bekend voor, even alles in perspectief zetten.

Een gigawatt is een miljoen kilowatt en een kilowatt is 1000 watt. Een typische gloeilamp zit meestal rond de 40 watt en een waterkoker zit makkelijk aan 2000 watt. Alle zonnepanelen in Nederland zouden dus 600 duizend waterkokers kunnen laten opborrelen. Maar daar komt een nuance bij kijken, de eenheid die we zagen voor Nederland eind 2014 was 1,2 GWpiek. Die piek duidt op het feit dat dit een maximum vermogen is. Doorgaans haalt men dit enkel bij koude temperaturen en bij een hoge zonne-intensiteit, meestal in de lente. Ter vergelijking een typische gasgestookte centrale produceert 400 MW en een kerncentrale zit meestal rond de 1 GW. Het gehele Belgische net zal ergens tussen de 7 en de 13 GW verbruiken afhankelijk van de vraag en het seizoen. Voor België betekend dat er bij lage vraag een aanzienlijk aandeel door zonnepanelen kan aangeleverd worden bij lage vraag en veel zon, het komt neer op zo’n 3/7 = 43%!

In Nederland ligt er in absolute cijfers minder zonnepanelen en nog iets minder per capita. Dat is waarschijnlijk niet omdat de gemiddelde Belg zich dichter bij het milieu betrekt en de recente groei bij de Nederlanders is dat waarschijnlijk ook niet.

 

Subsidiëring, groei en de legislatuur

grafiek

Uit onderstaande grafiek kunnen we analyseren dat rond 2009 de markt in België voor zonnepanelen explodeerde! In de daaropvolgende jaren kwam er bijna steeds een volledige gigawatt bij, dat is een complete kernreactor. Enkel de recentere jaren stagneerde de groei tamelijk veel, je kan zien dat een sector die eerst met duizenden tegelijk aan het werk was, nu bijna werkloos is verklaard… De installateurs van de grensstreek hebben wel geluk en kunnen in Nederland wat extra projecten vinden want daar worden de blauwe daken met de dag gewoner. Om een verband te vinden met de oorzaak van deze cijfers wend ik mij vooral tot de subsidies en de legislatuur. Voor installaties in België geactiveerd in de voor 2010 kreeg men 450 Euro per geproduceerd MWh voor een periode van 20 jaar. Dit wil zeggen dat je installatie naarmate zijn productie over de tijd steeds geld kreeg. Ter illustratie een installatie van 6 zonnepanelen in 2009 met een vermogen van 1250 Wp heeft een verwacht rendement per jaar van 1 MWh, deze installatie had destijds gemiddeld 3000 Euro gekost. Economisch betekende dit dat je op 20 jaar 9000 euro zou cashen enkel en alleen aan subsidies! De geproduceerde energie was voor jezelf en de terugdraaiende energiemeter. Deze subsidies werden echter niet door de staat betaald maar door de netbeheerder. Wie is dat? Het bedrijf dat bij jou in de garage en metertje ophangt en instaat voor het beheer van de elektriciteitskabels.

Later is deze subsidie (gelukkig) bijgesteld naar beneden tot je in de laatste maanden van december nog maar 50 euro per MWh kreeg voor slechts 10 jaar. Deze oversubsidiëring verklaart het enorme succes in België. Sommige mensen hebben destijds enorme velden en bedrijfsdaken volgelegd, deze mensen hoeven niet meer te werken. Ondertussen hebben de netbeheerders in België een enorme schuld. De regering heeft onlangs een extra belasting op het netgebruik van zonnepanelen ingevoerd, vermoedelijk om de netbeheerders het financieel makkelijker te maken. Deze belasting ontmoedigt dan weer nieuwe installaties omdat deze zonder subsidies toch de tax moeten voldoen wat het economisch plaatje ook niet ten goede komt!

In Nederland kwam er pas laat een subsidie-regeling op gang en deze is nog steeds actief. Hoewel deze subsidie regeling verschilt in de tijd en zelfs per regio kan je het best informatie zoeken op google en bij de lokale instanties.

 

Effect op het net

Hoewel zonnepanelen gezien worden als een ultieme hernieuwbare energiebron zijn ze zeer onbetrouwbaar. Een wolkje voor de zon kan de productie aanzienlijk verminderen en ‘s nachts bieden ze alleen een schuilplaats aan de vogels. Dat wil dus zeggen dat er op het grotere net een backup moet zijn voor de zonnepanelen. Hoewel ik hier niet te ver in detail ga treden wil ik maar aangeven dat de zonnepanelen een keerzijde hebben, want deze backup is doorgaans een zeer snel schakelbare gasgestookte centrale. Ook op het punt van kostprijs zijn zonnepanelen niet ideaal. Zelf zijn ze zeer goedkoop ondertussen en daarom lijken ze ideaal, maar de gascentrale die als backup nodig is zal minder uren draaien maar zo wordt deze minder economisch. Dit heeft als gevolg dat er veel sluiten wat de stabiliteit van het net in gevaar brengt. In de Belgische contreien was dit verleden winter een belangrijk onderwerp… Maar samenwerking en verregaande koppeling in het Europese net met andere landen kan een oplossing bieden en de kosten verlagen!

Solar-Electricity-Cheaper-Than-Power-Grid-By-2016

One thought on “Energie opwekken met zonnepanelen – een introductie tot het grote beeld

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *